Testwiki:Data model/nl

<languages/> Template:Information page

Wikidata staat voor Template:Wikipedia als data-itemsTemplate:Anchor (bijv. Template:Q en Template:Q zijn data-items). Kennis over data-items wordt weergegeven via verklaringenTemplate:Anchor, waarvan de basisstructuur bestaat uit een onderwerp, een predicaat en een object. Bijvoorbeeld: Template:Statement.

• Het onderwerp van een verklaring is meestal een data-item — in dit geval Template:Q.
• Het predicaat van een verklaring is altijd een eigenschap — in dit geval Template:P.
• Het object van een verklaring is een waarde van het datatype van de eigenschap — in dit geval een item, Template:Q.

De eigenschap die in een verklaring wordt gebruikt, bepaalt zowel de betekenis van de verklaring (d.w.z. de aard van de relatie tussen het onderwerp en het object), als welke waarden mogen worden gebruikt, zoals gespecificeerd door het datatype.

In het bovenstaande voorbeeld hebben we bijvoorbeeld de eigenschap Template:P, waarvan de waarden het datatype Template:Datatype, toestaan dat een data-item wordt ingesteld als het object van de verklaring (in het geval van ons voorbeeld Template:Q).

Een voorbeeld van een eigenschap met een ander datatype is Template:P, waarvan de waarden van het datatype Template:Datatype moeten zijn, zodat het alleen kan worden gebruikt om een tijdstip aan te geven.

Template:Anchor Wikidata maakt het ook mogelijk om verklaringen te kwalificeren met andere eigenschappen, die Template:Ll. Bijvoorbeeld We zouden kunnen zeggen Template:Statement.

De informatie op deze pagina is niet nodig om bij te dragen aan Wikidata of om Wikidata te gebruiken. Om meer te weten te komen over het bijdragen/gebruiken van Wikidata, raadpleeg de pagina's Template:Ll en Template:Ll.

Drie niveaus van datamodellen

Wikidata wordt aangedreven door Template:Ll software. Hoewel Wikibase standaard Template:Data datatypes definieert, wordt het niet standaard geleverd met Template:Ll. Wikidata heeft echter [[Special:ListProperties|Template:Pages in namespace eigenschappen]], die allemaal speciaal voor Wikidata zijn gemaakt en binnen Wikidata zelf zijn gedefinieerd. (Maak u geen zorgen over dat grote aantal, % van deze eigenschappen zijn slechts Template:Ll, d.w.z. links naar items in andere databases.)

Wanneer we het hebben over een "Template:Wikipedia" in de context van Wikidata, kan het eigenlijk verwijzen naar een van de volgende drie dingen:

• het datamodel van de Wikibase-software (dat eigenlijk uitgebreider is dan alleen semantische tripels)
• het fundamentele datamodel dat Wikidata bovenop het Wikibase-model vaststelt, dat de kerneigenschappen bevat zoals Template:P, Template:P en Template:P
• een van de onderwerpspecifieke datamodellen (bijv. voor gevallen van Template:Q zijn er de eigenschappen Template:P en Template:P)

Alle verschillende datamodellen zijn beschreven op verschillende pagina's:

• het datamodel van de Wikibase software wordt op mediawiki.org zeer technisch beschreven in de specificatie en toegankelijker in de primer tot het Wikibase datamodel
• het fundamentele datamodel van Wikidata is niet strikt gedefinieerd, maar deze pagina probeert het te beschrijven
• de verschillende onderwerpspecifieke datamodellen worden losjes beschreven via Template:P en meer formeel via entiteitschema's.

Merk op dat Wikidata geen centrale autoriteit heeft die beslist hoe gegevens moeten worden gemodelleerd, in plaats daarvan wordt die vraag gezamenlijk beslist door Template:Ll door middel van openbare discussie. Het datamodel van Wikidata is in de loop van de tijd geëvolueerd en is nog steeds in ontwikkeling: Nieuwe datatypen kunnen worden geïntroduceerd, nieuwe eigenschappen worden voorgesteld en gemaakt, problematische eigenschappen worden afgeschaft/ontraden En er wordt voortdurend gewerkt aan een betere beschrijving van hoe eigenschappen bedoeld zijn om te worden gebruikt via eigenschapsbeperkingen en entiteitsschema's.

Datamodel van Wikibase

Het datamodel van Wikidata is gebaseerd op het datamodel van Template:Ll, dat zeer technisch wordt beschreven in de specificatie en toegankelijker in de inleiding tot het Wikibase-gegevensmodel.

Wikidata breidt het Wikibase-datamodel uit via extensies. Met name WikibaseLexeme voegt drie entiteitstypen toe voor Template:Ll (Lexeem, Vorm en Betekenis), zoals beschreven in het WikibaseLexeme datamodel. Wikidata gebruikt verschillende extensies om meer datatypen aan Wikibase toe te voegen, zoals beschreven in Template:Ll.

Datatypes

De datatypes van Wikidata worden beschreven op Template:Ll en vermeld op Special:ListDatatypes. Wikidata breidt de datatypes van Wikibase uit via de volgende drie extensies:

• WikibaseLexeme voegt de datatypes Template:Datatype, Template:Datatype en Template:Datatype toe om te verwijzen naar de geïntroduceerde entiteitstypen
• Math voegt het Template:Ll toe
• Score voegt het Template:Ll toe

Dit is mogelijk omdat de datatypes van Wikibase uitbreidbaar zijn. De introductie van meer datatypes kan voorgesteld worden op Phabricator.

Het Wikibase-datamodel heeft een canonische weergave in JSON, die verder wordt beschreven op Template:Ll.

Houd er rekening mee dat verschillende datatypes beperkingen hebben, die Template:Ll.

Merk ook op dat er geen duidelijk semantisch verschil is tussen Template:Datatype en Template:Datatype... verschillende string-eigenschappen zijn externe id's en Template:P werkt voor beide.

Rangen

Elke verklaring in Wikibase heeft een van de drie rangen (normaal, verouderd/ontraden of voorkeur). Voor de semantiek van deze rangen verwijzen wij u naar Template:Ll.

Geen waarde en onbekende waarde

• Template:Statement betekent dat er geen dergelijke waarde bestaat (≡ ¬∃ X (Template:Statement))
• Template:Statement kan een van de volgende betekenissen hebben:
  • de waarde was ooit bekend, maar is verloren gegaan (e.g. Template:Statement)
  • de exacte waarde is nooit bekend geweest en zal waarschijnlijk nooit bekend worden (e.g. Template:Statement)
  • de Wikidata-medewerker die de verklaring heeft gemaakt, weet dat de waarde bestaat, maar weet het niet persoonlijk
  • de waarde is een bekend object, maar er is geen Wikidata-item over het object (misschien omdat het niet opmerkelijk is).

Volgorde van waarden

Hoewel Wikibase waarden altijd in een specifieke volgorde opslaat (standaard invoegvolgorde), impliceert de volgorde van waarden over het algemeen geen semantiek. Semantische volgorde wordt in plaats daarvan uitgedrukt via kwalificaties, bijvoorbeeld:

• Template:P om de volgorde van Template:P waarden, bijv. Template:St, of
• op tijd gebaseerde kwalificaties zoals Template:P om Template:P waarden

Houd er rekening mee dat de volgorde die via kwalificaties wordt uitgedrukt, niet noodzakelijkerwijs overeenkomt met de volgorde van waarden in de gebruikersinterface of de API, omdat deze interfaces alleen waarden retourneren in de serialisatievolgorde. die al dan niet overeenkomt met de semantische volgorde die door de kwalificaties wordt uitgedrukt.

Fundamentele entiteiten

De fundamentele eigenschappen van Wikidata worden beschreven in Template:Ll.

Voor meer informatie en mensen die geïnteresseerd zijn in de Template:Wikipedia van Wikidata, raadpleeg het Ontologie WikiProject.

Fundamentele eigenschappen

Opmerking: Dit gedeelte veronderstelt dat u bekend bent met de ̩Template:Wikipedia, voor een minder technische verklaring, zie Template:Ll. De waarschijnlijk belangrijkste drie eigenschappen van Wikidata zijn gebaseerd op Template:Wikipedia, die wordt beschreven in de RDF Schema-specificatie.

• Template:P is gelijkwaardig aan rdf:type
• Template:P is gelijkwardig aan rdfs:subClassOf
• Template:P is gelijkwaardig aan rdfs:subPropertyOf

Deze eigenschappen hebben de volgende semantiek:

• Template:Statement ∧ Template:Statement ⇒ Template:Statement
• Template:Statement ∧ Template:Statement ⇒ Template:Statement

Houd er rekening mee dat Template:P en Template:P beide transitieve eigenschappen zijn:

• Template:Statement ∧ Template:Statement ∧ Template:Statement ⇒ Template:Statement

Een andere belangrijke eigenschap is Template:P, wat gelijk is aan owl:inverseOf en de volgende semantiek heeft:

• Template:Statement ∧ Template:Statement ⇒ Template:Statement

Restrictieve kwalificaties

Template:Ll kunnen beperkend of niet-beperkend zijn. Beperkende kwalificaties veranderen de betekenis of reikwijdte van een verklaring, ze moeten in aanmerking worden genomen door gegevensgebruikers die Wikidata-verklaringen correct willen interpreteren. Niet-beperkende kwalificaties daarentegen voegen alleen aanvullende informatie toe die veilig kan worden genegeerd zonder de betekenis of reikwijdte van de verklaring te veranderen.

Voorbeelden van beperkende kwalificaties zijn:

• kwalificaties die beperken waar een verklaring van toepassing is (bijv. Template:P en Template:P)
• kwalificaties die Template:Quickquery (bijv. Template:P en Template:P)
• kwalificaties die beperken hoe universeel een verklaring van toepassing is (bijv. Template:Statement)

Het beperken van eigenschappen bij gebruik als kwalificatie wordt momenteel gemodelleerd via Template:Statement en Template:Statement (merk op dat u zoals altijd rekening moet houden met de transitiviteit van Template:P).

Helaas zijn sommige eigenschappen niet duidelijk en kunnen zowel beperkend als niet-beperkend zijn wanneer ze als kwalificatie worden gebruikt, dus we kunnen kwalificatie eigenschappen in vier categorieën groeperen:

• Template:Quickquery wanneer ze als kwalificatie worden gebruikt
• Template:Quickquery bij gebruik als kwalificatie
• Template:Quickquery wanneer ze als kwalificatie worden gebruikt
• eigenschappen die helemaal niet zijn geclassificeerd met betrekking tot hun beperking wanneer ze worden gebruikt als kwalificatie

Negatie

Wikibase heeft geen ingebouwde ondersteuning voor Template:Wikipedia, negatie moet daarom worden gemodelleerd met afzonderlijke eigenschappen. Bijvoorbeeld: Template:P kan worden ontkend met Template:P. Dergelijke ontkennende eigenschappen bestaan alleen voor Template:Quickquery. Wanneer de behoefte aan een nieuwe ontkennende eigenschap zich voordoet, kan deze Template:Ll.

De semantiek van ontkennende eigenschappen wordt gemodelleerd via Template:P:

• Template:Statement ∧ Template:Statement ⇒ ¬∃ Template:Statement als beide verklaringen geen of dezelfde Template:Ll hebben.
• Template:Statement ⇒ Template:Statement (Template:P is een symmetrische eigenschap)

Of een eigenschap al dan niet de afwezigheid van iets uitdrukt, wordt nu gemodelleerd via Template:Statement.

Verschillen met OOP

In tegenstelling tot Template:Wikipedia is er niets dat een entiteit ervan weerhoudt om zowel een instantie als een klasse te zijn.

Bovendien kan een entiteit een instantie van meerdere klassen zijn, evenals een subklasse van meerdere klassen.

Ten slotte zou u kunnen verwachten dat een instantie automatisch alle verklaringen van de bovenliggende klassen overneemt, Dat is echter uitdrukkelijk niet het geval, zoals uitgelegd in Template:Ll.

Klassen afleiden

Eigenschappen kunnen Template:P specificeren die de semantiek heeft:

• Template:Statement ∧ Template:Statement ⇒ Template:Statement

Klassen kunnen worden gedefinieerd als een Template:Wikipedia of een Template:Wikipedia van andere klassen met Template:P en Template:P respectievelijk. Hun concrete semantiek is als volgt:

Laten we $\text{classesOf}(X):=\{C\mid X\text{ is an instance of }C\}$.

Eigenschappen kunnen Template:P specificeren die de semantiek heeft:

• Template:Statement ∧ Template:Statement ⇒ classesOf(X) ∩ {S₁, S₂, ..., S_N}| ≠ {}

Eigenschappen kunnen Template:P specificeren die de semantiek heeft:

• Template:Statement ∧ Template:Statement ⇒ |classesOf(X) ∩ {S₁, S₂, ..., S_N}| = 1

Overerven

Als u bekend bent met Template:Wikipedia, zou u verwachten dat instanties van een klasse de verklaringen van een klasse erven. Dit is over het algemeen niet het geval. Bijvoorbeeld alleen omdat Template:Statement en Template:Statement betekent niet dat Template:Statement. Er zijn echter enkele eigenschappen die waarschijnlijk worden geërfd:

Eigenschap	Inverse eigenschap
Template:P	Template:P
Template:P	geen
Template:P	Template:P
Template:P	Template:P

Bijvoorbeeld: Template:Statement en Template:Statement kan worden gebruikt om Template:Statement.

Als u dergelijke gevolgtrekkingen probeert te maken, vergeet dan niet om rekening te houden met rangen, Template:Ll en negatie, zoals uitgelegd in Template:Ll.

Is een verklaring van toepassing?

Het volgende is een poging om een strategie te beschrijven om te beslissen of een bepaalde verklaring van toepassing is op een bepaalde entiteit:

1. Verklaringen Template:Ll zijn vervangen en zijn daarom niet langer van toepassing.
2. Verklaringen met een Template:Ll zijn alleen van toepassing op de respectieve kwalificatie.
3. Verklaringen van bepaalde eigenschappen zullen waarschijnlijk worden geërfd (zie Template:Ll). Merk echter op dat instanties of tussenliggende klassen verklaringen kunnen ontkennen die zijn geërfd van een bovenliggende klasse, zoals beschreven in Template:Ll.

Reflexieve verklaringen

Template:Statement heeft een onduidelijke semantiek als A een klasse is, dit zou kunnen betekenen:

1. een instantie van A heeft een relatie P met een andere instantie van A (dat dezelfde instantie kan zijn of niet)
2. een instantie van A heeft een relatie P tot een ander instantie van A (dat niet dezelfde instantie kan zijn)
3. een instantie van A heeft een relatie met zichzelf

Zie Template:Pps voor een voorstel om een qualifier-eigenschap te introduceren om deze gevallen te onderscheiden.

Tekstopmaak eigenschappen

Wikidata heeft verschillende eigenschappen van tekstopmaak, zoals Template:P, Template:P en Template:P.

Het opmaakmechanisme van deze eigenschappen en wat voor soort waarden ze produceren, wordt nu niet op een machinaal leesbare manier weergegeven, Dat kan echter veranderen met de introductie van de voorgestelde Template:Pps eigenschappen.

Eigenschapbeperkingen

Wikidata maakt gebruik van Template:Ll om misbruik van eigenschappen tegen te gaan. Beperkingen van eigenschappen worden geïmplementeerd door Extensie WikibaseQualityConstraints en worden sinds 2017 vermeld op eigenschappen via Template:P. De schending van dergelijke beperkingen wordt rechtstreeks weergegeven in de Wikidata-gebruikersinterface.

Complexere beperkingen kunnen worden geïmplementeerd als Template:Ll query's en geplaatst worden met Template:Tl op overlegpagina's van eigenschappen. De schending van dergelijke complexe beperkingen wordt periodiek gemeld door een bot op pagina's binnen deze categorie.

Voor meer informatie over eigenschapsbeperkingen, zie Template:Ll en het Project property constraints.

Onderwerpspecifieke gegevensmodellen

Wikidata behandelt veel onderwerpen, zoals kunst, biologie, landen, steden, monumenten, films, mensen, software, websites, geschriften, enz. Alle entiteiten van deze onderwerpen die Template:Ll zijn, moeten op de een of andere manier worden weergegeven als Template:Ll met Template:Ll. Dus welke verklaringen moeten worden gemaakt voor een specifiek entiteitstype en welke eigenschappen moeten voor deze verklaringen worden gebruikt? De antwoorden op deze vragen zijn afhankelijk van het onderwerpspecifieke datamodel dat voor het specifieke onderwerp moet worden gebruikt. Dus, welk datamodel moet worden gebruikt voor een bepaald onderwerp? Dat wordt gezamenlijk besloten door de Wikidata-gemeenschap door middel van openbare discussie. De discussies en inspanningen over een specifiek onderwerp in Wikidata worden georganiseerd via Template:Ll.

Waar kunt u onderwerpspecifieke gegevensmodellen vinden?

• Template:P verklaringen over data-items
  Bijvoorbeeld Template:Statement geeft aan dat instanties van Template:Q meestal een verklaring hebben met de Template:P eigenschap.
• Alle pagina's over datamodel(len) (ook wel datastructuur of itemstructuur of gewoon model(len) genoemd) zijn te vinden in deze categorie en in dit sjabloon.
• subpagina's van WikiProjectpagina's, bijvoorbeeld Template:Ll
• Template:Ll kunnen worden gevonden in de Template:Ll, bijvoorbeeld Template:E

Entiteitschema's

Een alternatieve benadering van beperkingen is het gebruik van de Template:Wikipedia taal voor gegevensmodellering. Voor Wikidata kunnen dergelijke schema's worden opgeslagen in de namespace EntitySchema:* op de wikidata.org wiki (die mogelijk wordt gemaakt door de extensie EntitySchema). Merk op dat de inspanningen om dergelijke schema's voor Wikidata op te stellen in volle gang zijn: Het voorstel Shape Expression for class is nu in de wacht gezet omdat het gegevenstype EntitySchema nog niet is geïmplementeerd.

Voor meer informatie over Wikidata Schema's, zie WikiProject Schema's.

Zie ook

• Template:Ll
• Template:Ll
• Template:Ll

Referenties

Template:Translation categories [[Category:Wikidata{{#translation:}}]]